Với sự phát triển mạnh mẽ của thương mại điện tử, ngày càng nhiều cá nhân và hộ gia đình tham gia kinh doanh trên các sàn thương mại điện tử. Để đảm bảo tuân thủ pháp luật và tránh rủi ro pháp lý, việc hiểu rõ về trách nhiệm thuế và các quy định liên quan là vô cùng quan trọng. Bài viết này sẽ hướng dẫn chi tiết về nghĩa vụ thuế của hộ kinh doanh, đặc biệt là những thay đổi quan trọng từ năm 2026.

Theo Nghị định 01/2021 và Quyết định 3389, hộ kinh doanh cần nắm rõ các quy định về kê khai thuế, phân loại nhóm tính thuế, và đặc biệt là trách nhiệm pháp lý khi kinh doanh trên sàn TMĐT. Việc thực hiện đúng quy trình sẽ giúp bạn kinh doanh an toàn và phát triển bền vững.

Khái niệm Hộ Kinh doanh

Theo Khoản 1 Điều 79 thuộc Nghị định 01/2021, hộ kinh doanh là tổ chức do một cá nhân hoặc các thành viên của hộ gia đình đăng ký thành lập và có những đặc điểm sau:

Đặc điểm quan trọng:

• Không có tư cách pháp nhân: Hộ kinh doanh hoạt động dưới tư cách cá nhân, không phải là pháp nhân như doanh nghiệp
• Giới hạn số lượng: Một cá nhân hoặc hộ gia đình chỉ được thành lập một hộ kinh doanh duy nhất
• Không tương thích với DNTN: Không thể đồng thời là chủ hộ kinh doanh và chủ doanh nghiệp tư nhân, hoặc thành viên hợp danh của công ty hợp danh

Trách nhiệm Kê khai và Nộp thuế

Trách nhiệm pháp lý vô hạn

Điểm quan trọng nhất cần lưu ý: Hộ kinh doanh phải chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình đối với các nghĩa vụ phát sinh từ hoạt động kinh doanh.

Điều này có nghĩa:

• Chịu trách nhiệm vô hạn với tất cả tài sản cá nhân
• Tất cả nguồn thu từ mọi tài khoản (cá nhân và kinh doanh) đều được tính là nguồn thu của hộ
• Nếu hộ có 5 tài khoản ngân hàng, tiền từ tất cả các tài khoản đều được coi là thu nhập kinh doanh
• Nghĩa vụ thuế áp dụng cho toàn bộ nguồn thu này

Nghĩa vụ kê khai

Theo quy định tại Quyết định số 40/2021-QĐ-TTg về quản lý thuế sau kiểm tra, hộ kinh doanh cần:

• Đăng ký kê khai thuế theo đúng phương pháp quy định
• Nộp thuế đầy đủ, đúng hạn
• Lưu giữ chứng từ, hóa đơn hợp pháp

Phân loại Nhóm Tính Thuế từ Năm 2026

Từ năm 2026, hệ thống phân nhóm tính thuế cho hộ kinh doanh sẽ có những thay đổi quan trọng. Hiện tại (năm 2025), hộ kinh doanh áp dụng 2 phương pháp tính thuế chính:

Phương pháp 1: Kê khai theo doanh thu

Áp dụng cho hộ kinh doanh có quy mô nhỏ, tính thuế dựa trên tỷ lệ % doanh thu.

Phương pháp 2: Kê khai theo thu nhập (Nhóm 3)

Áp dụng cho hộ kinh doanh có doanh thu lớn hơn, tính thuế dựa trên thu nhập thực tế (doanh thu - chi phí hợp lý).

Lưu ý quan trọng từ năm 2026:

• Có thể có điều chỉnh về ngưỡng doanh thu phân loại nhóm
• Yêu cầu về chứng từ và hồ sơ sẽ được cập nhật
• Cần theo dõi các văn bản hướng dẫn mới từ cơ quan thuế

Hồ sơ và Chứng từ Cần Chuẩn bị

Đối với tất cả các nhóm:

• Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh
• Sổ sách kế toán (nếu áp dụng)
• Hóa đơn bán hàng (nếu có)
• Chứng từ thu chi hợp pháp

Đặc biệt quan trọng cho Nhóm 3 (Thu nhập cao):

Chi phí hợp lý được trừ khi:

• Có đầy đủ hóa đơn, chứng từ hợp pháp
• Có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt cho các giao dịch từ 5 triệu đồng trở lên
• Chi phí liên quan trực tiếp đến hoạt động kinh doanh

Một số Lưu ý Quan trọng

1. Thời điểm xuất hóa đơn

Đối với bán hàng hóa: Thời điểm xuất hóa đơn là lúc chuyển giao quyền sở hữu hoặc sử dụng hàng hóa cho người mua, không phân biệt đã thu được tiền hay chưa.

Điều này đặc biệt quan trọng khi:

• Giao hàng trước, thu tiền sau
• Bán hàng trả góp
• Giao hàng cho đơn vị vận chuyển

2. Trách nhiệm pháp lý khi kinh doanh trên sàn

Hộ kinh doanh phải chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình đối với các nghĩa vụ phát sinh từ hoạt động kinh doanh trên sàn TMĐT, bao gồm:

• Tranh chấp với khách hàng
• Vi phạm về chất lượng sản phẩm
• Vi phạm về thuế
• Các nghĩa vụ pháp lý khác

3. Quản lý tài khoản ngân hàng

Theo Quyết định 3389, nên mở tài khoản riêng để phục vụ hoạt động kinh doanh, giúp:

• Phân tách rõ ràng thu chi cá nhân và kinh doanh
• Dễ dàng đối chiếu và kê khai thuế
• Giảm thiểu rủi ro pháp lý

4. Chi phí hợp lý cho Nhóm 3

Đây là điểm CỰC KỲ QUAN TRỌNG nếu bạn thuộc nhóm có doanh thu lớn:

• Mọi giao dịch từ 5 triệu đồng trở lên phải thanh toán không dùng tiền mặt (chuyển khoản, thẻ)
• Phải có hóa đơn VAT hợp pháp
• Nếu không đáp ứng, chi phí đó KHÔNG được trừ khi tính thuế thu nhập

5. Chuẩn bị cho năm 2026

Các thay đổi dự kiến từ năm 2026 về phân nhóm tính thuế yêu cầu hộ kinh doanh:

• Theo dõi sát các văn bản hướng dẫn mới
• Chuẩn bị hệ thống chứng từ đầy đủ hơn
• Có thể cần nâng cấp hệ thống quản lý tài chính

Kết luận

Việc nắm rõ nghĩa vụ thuế và thực hiện đúng quy trình kê khai là trách nhiệm quan trọng của mọi hộ kinh doanh trên sàn TMĐT. Đặc biệt với những thay đổi từ năm 2026, việc chuẩn bị sẵn sàng về hồ sơ, chứng từ và hiểu rõ quy định sẽ giúp bạn kinh doanh an toàn, tuân thủ pháp luật và tránh được các rủi ro không đáng có.

Lưu ý: Trách nhiệm pháp lý của hộ kinh doanh là vô hạn — bảo vệ tài sản của bạn bằng cách tuân thủ đúng quy định về thuế!